Ngày 20/11/2025, Bộ trưởng Bộ Công an đã ký ban hành Thông tư số 109/2025/TT-BCA. Đây là văn bản pháp lý quan trọng quy định chi tiết về việc phân công trách nhiệm, quan hệ phối hợp cũng như quy trình xác minh, giải quyết các vụ cháy trong lực lượng Công an nhân dân. Thông tư này chính thức có hiệu lực thi hành kể từ ngày 15/01/2026, thay thế các quy định trước đây nhằm nâng cao hiệu quả công tác điều tra, xử lý sự cố cháy nổ.

1. Thông tư 109/2025/TT-BCA tập trung vào việc chuẩn hóa các hoạt động sau:

– Phân công trách nhiệm cụ thể giữa các lực lượng: Cơ quan điều tra các cấp trong CAND; lực lượng Cảnh sát PCCC&CNCH; lực lượng Kỹ thuật Hình sự và Công an cấp xã và các lực lượng khác trong CAND.

– Quy định rõ ràng về quan hệ phối hợp trong quá trình tiếp nhận tin báo, tổ chức chữa cháy, cứu nạn cứu hộ và khám nghiệm hiện trường.

– Quy trình xác minh, giải quyết vụ cháy từ khi tiếp nhận tin báo đến khi kết thúc hồ sơ.

 Hình ảnh tổ chức khám nghiệm hiện trường vụ cháy.

2. Điểm mới nổi bật:

So với Thông tư 88/2024/TT-BCA trước đây, Thông tư 109/2025/TT-BCA mang đến 03 thay đổi mang tính đột phá, tác động trực tiếp đến cách thức làm việc của cơ quan chức năng và quyền lợi của người dân:

– Nguyên tắc “Một đầu mối chủ trì” – Xóa bỏ tình trạng đùn đẩy trách nhiệm Nếu như trước đây, việc xác định đơn vị nào (Cảnh sát PCCC&CNCH hay Cơ quan Cảnh sát điều tra) chịu trách nhiệm chính trong một số vụ cháy phức tạp còn chưa thống nhất, thì nay Thông tư 109 đã quy định rõ: “Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm”. Tại mỗi giai đoạn điều tra, sẽ chỉ có một đơn vị chủ trì và các đơn vị khác có trách nhiệm phối hợp, đảm bảo hồ sơ vụ cháy được giải quyết xuyên suốt, không bị tắc nghẽn.

– Công an cấp xã trở thành “cánh tay nối dài” đắc lực: Điểm mới quan trọng nhất là việc trao thêm quyền và trách nhiệm cho Công an cấp xã. Lực lượng này sẽ trực tiếp: tiếp nhận tin báo cháy ban đầu; bảo vệ hiện trường ngay lập tức trước khi lực lượng chuyên trách đến; tham gia xác minh sơ bộ các vụ cháy nhỏ tại khu dân cư. (Điều này giúp rút ngắn thời gian tiếp cận hiện trường, đặc biệt là ở các khu vực xa trung tâm).

– Siết chặt quy trình chuyển đổi từ “Hành chính” sang “Hình sự” Thông tư 109 đưa ra các tiêu chí định lượng cụ thể về thiệt hại và mức độ nghiêm trọng. Điều này nhằm ngăn chặn tình trạng các vụ cháy có dấu hiệu tội phạm nhưng chỉ bị xử lý hành chính qua loa, đảm bảo tính răn đe của pháp luật và quyền lợi bồi thường hợp pháp cho người bị hại

3. Quy trình xác minh minh bạch, chặt chẽ

Thông tư yêu cầu quy trình giải quyết vụ cháy phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Việc phân loại vụ cháy, tiêu chí đánh giá thiệt hại và chuyển giao hồ sơ giữa các đơn vị (Cảnh sát PCCC&CNCH và Cơ quan điều tra) được hướng dẫn chi tiết nhằm đảm bảo tính chính xác, khách quan và đúng pháp luật.

4. Ý nghĩa đối với doanh nghiệp và người dân

Việc ban hành Thông tư 109/2025/TT-BCA không chỉ là công cụ nghiệp vụ của lực lượng Công an mà còn là cơ sở để người dân và doanh nghiệp:

– Hiểu rõ quy trình làm việc của cơ quan chức năng khi không may xảy ra sự cố.

– Nâng cao ý thức trách nhiệm trong việc bảo vệ hiện trường, cung cấp thông tin trung thực phục vụ công tác điều tra nguyên nhân cháy.

Công tác phòng cháy chữa cháy không chỉ dừng lại ở việc trang bị hệ thống, phương tiện phòng cháy cháy chữa cháy, mà còn bao gồm việc nắm vững các kiến thức pháp luật liên quan. Việc hiểu rõ quy trình giải quyết vụ cháy sẽ giúp các đơn vị cơ sở chủ động hơn trong công tác phối hợp khắc phục hậu quả/.

Xuân Hùng – Phương Thảo (Khoa Phòng cháy)